بازار مسکن ایران این روزها با وجود رکود معاملاتی، همچنان روند صعودی در قیمتها را تجربه میکند. کارشناسان معتقدند این رشد ناشی از انتظارات تورمی، افزایش هزینه ساختوساز و تبدیل دوباره مسکن به پناهگاه سرمایه است.
به گزارش اقتصادآنلاین، کاهش معاملات مسکن در ماههای اخیر در حالی ادامه دارد که قیمتها برخلاف انتظار همچنان افزایش یافتهاند. به گفته دکتر حسین عبده تبریزی، این وضعیت ترکیبی از رکود معاملاتی و تورم دارایی است که مشابه آن در اقتصادهای با تورم بالا و نااطمینانی شدید نیز دیده میشود.
چرا قیمت مسکن افزایش یافت؟
- انتظارات تورمی: بسیاری از فعالان بازار پیشبینی میکنند نرخ ارز و سطح عمومی قیمتها در آینده بالا برود و به همین دلیل تمایلی به فروش با نرخهای پایینتر ندارند.
- افزایش هزینه ساخت: رشد چشمگیر قیمت مصالح، دستمزد و هزینههای ساختوساز باعث شده کف قیمتی واحدهای نوساز بالا برود.
- نقش مسکن بهعنوان پناهگاه سرمایه: در شرایطی که فرصتهای امن سرمایهگذاری محدودند، بخش قابلتوجهی از سرمایهها به سمت خرید ملک میرود؛ هرچند تقاضای مصرفی بهشدت تضعیف شده است.
آینده بازار؛ ثبات یا ادامه رشد؟
آینده بازار مسکن به متغیرهایی چون وضعیت سیاسی و امنیتی منطقه، نرخ تورم، تحولات ارزی و سطح نااطمینانی اقتصادی بستگی دارد.
اگر این عوامل ثبات پیدا کنند، احتمال دارد بازار به سمت آرامش نسبی و افزایش معاملات حرکت کند؛ اما در صورت تداوم تورم و نااطمینانی، روند فعلی رشد قیمتها در کنار رکود معاملات ادامهدار خواهد بود.
روند ساختوساز در یک دهه گذشته
طبق بررسیها، تولید مسکن در ایران طی ده سال اخیر روندی نزولی داشته است:
- اواسط دهه ۱۳۸۰: ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار واحد در سال
- میانه دهه ۱۳۹۰: ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار واحد
- سالهای اخیر: حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار واحد در سال
دلایل کاهش تولید
- کاهش قدرت خرید خانوارها: جهش قیمتها باعث خروج بسیاری از متقاضیان واقعی از بازار شده است.
- تحولات جمعیتی: کاهش نرخ رشد جمعیت و سرعت تشکیل خانوار فشار تقاضای مسکن را کم کرده است.
- افزایش قیمت زمین و مصالح: رشد هزینههای ساخت و ریسکهای سرمایهگذاری انگیزه سازندگان را کاهش داده است.
- وجود واحدهای خالی: طبق سرشماری ۱۳۹۵، حدود ۲.۵ میلیون واحد خالی در کشور وجود دارد که نشان میدهد مشکل مسکن فقط نبود عرضه نیست بلکه در توزیع و دسترسی نیز اختلال وجود دارد.
عبده تبریزی چشمانداز بازار را در صورت بهبود شرایط اقتصادی «با افزایش تدریجی ساختوساز و گرایش به پروژههای کوچکمتراژ» توصیف میکند.
به گفته او، جهش بزرگ در تولید مسکن در کوتاهمدت بعید است، اما اصلاح ساختار بازار و تمرکز بر واحدهای کوچک و مقرونبهصرفه میتواند مسیر واقعبینانهتری برای آینده این بخش باشد.
