همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: تصور کنید ساعت کیهانی را آنقدر جلو ببریم که میلیاردها و تریلیونها سال بگذرد و جهان به نقطهای برسد که وضعیت آن دوباره شبیه گذشته شود؛ نه فقط در مقیاس کهکشانها، بلکه در کوچکترین جزئیات. چنین سناریویی در برخی بحثهای کیهانشناسی و فیزیک نظری به مفهوم «بازگشت ابدی» یا «Eternal Recurrence» مربوط میشود؛ ایدهای که البته با یک نظریه علمی اثباتشده درباره سرنوشت جهان تفاوت دارد.
به گزارش نیوساینتیست، با اینکه تاکنون هیچ مشاهده نجومی مستقیمی نشان نداده که جهان واقعا در حال تکرار است، اما فیزیک چند ایده و مدل دارد که نشان میدهند بازگشت یا چرخهایبودن جهان از نظر نظری ناممکن نیست.
منطق پشت این ایده تا حدی ساده است: اگر جهان یا بخشی از آن تعداد محدودی از حالتهای ممکن داشته باشد و زمان برای همیشه ادامه پیدا کند، در نهایت برخی وضعیتها میتوانند دوباره ظاهر شوند. در یک نسخه افراطی از این سناریو، نهتنها ستارهها و کهکشانها، بلکه ترکیبهای پیچیدهتری از ماده نیز دوباره شکل میگیرند. در نتیجه، حتی شرایطی شبیه وضعیت کنونی زمین و انسانها میتواند بارها در آینده پدیدار شود.
بیشتر بخوانید:
- آخرین برگ زمین چه زمانی خواهد افتاد؟ | محاسبهای تازه از پایان حیات گیاهی در کره خاکی
- راز شادی از نگاه علم | راهکارهای سادهای که میتوانند حال شما را بهتر کنند
- پشت پرده یکی از مرموزترین تواناییهای انسان | «حس ششم» واقعا وجود دارد؟
اما این ایده فقط یک کابوس فلسفی درباره تکرار بیپایان زندگی نیست. یکی از پیامدهای جالب آن این است که هیچ وضعیت ممکنی لزوما برای همیشه از بین نمیرود. اگر شرایط مناسب دوباره ایجاد شود، ساختارها، رویدادها و حتی شکلهایی از حیات میتوانند بار دیگر پدیدار شوند. این نگاه، مسئلهای عمیق درباره «پایان» را مطرح میکند: شاید در جهانی با زمان بینهایت، نابودی یک وضعیت الزاما به معنای ناپدیدشدن همیشگی آن نباشد.
البته چنین نتیجهای بهشدت به شرایط فیزیکی جهان وابسته است و نمیتوان از آن نتیجه گرفت که انسانها واقعا دوباره متولد خواهند شد. کیهانشناسی امروز نیز هنوز پاسخ قطعی درباره اینکه جهان تا ابد ادامه خواهد داشت، چه سرنوشتی پیدا میکند یا آیا اصلا امکان تکرار کامل وضعیتهای گذشته وجود دارد، ندارد.
بااینحال، همین احتمال یک پرسش جذاب ایجاد میکند: اگر جهان واقعا بینهایت بار تکرار شود، آیا زندگی ما فقط یک بار اتفاق افتاده یا ممکن است همین لحظه، یکی از بیشمار نسخههای یک داستان کیهانی تکرارشونده باشد؟
