مجموعه تاریخی قلعه الموت و شبکه دفاعی دژهای اسماعیلیه در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید و به این ترتیب، الموت به سیامین میراث فرهنگی ایران تبدیل شد که عنوان جهانی یونسکو را دریافت میکند.
ثبت جهانی این اثر در جریان چهلوهشتمین اجلاس سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو که در شهر بوسان کره جنوبی در حال برگزاری است، نهایی و اعلام شد. این پرونده تازهثبتشده در واقع یک شبکه دفاعی بههمپیوسته از هفت دژ و استحکامات تاریخی را در بر میگیرد که شامل الموت، لمبسر، نویذرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکوه و ایلان است.
این زنجیره تاریخی در گستره درههای شرقی و غربی منطقه الموت و بر فراز دامنههای جنوبی رشتهکوه البرز بنا شده و یکی از مهمترین نمونههای معماری دفاعی ایران در دوران اسماعیلیان به شمار میرود. قدمت ساخت این دژها به سدههای یازدهم تا سیزدهم میلادی بازمیگردد؛ دورهای که با قرون پنجم تا هفتم هجری همزمان بوده است.
ویژگی برجسته این مجموعه، شناخت دقیق سازندگان آن از جغرافیای سخت و کوهستانی منطقه است؛ دانشی که در مدیریت هوشمندانه منابع آب، تسلط بر مسیرهای ارتباطی، معماری پیچیده دفاعی و جانمایی دقیق فضاها بهروشنی دیده میشود. این موضوع، ارزش تاریخی و مهندسی این دژها را دوچندان کرده است.
با این حال، اهمیت قلعه الموت و دیگر دژهای این شبکه فقط به کارکرد نظامی و سیاسی آنها محدود نبوده است. این قلعهها در دوران شکوفایی خود، نقش مراکز مهم علمی و آموزشی را نیز ایفا میکردند و با چهرههای برجسته علمی از جمله خواجه نصیرالدین طوسی ارتباط داشتند.
ثبت جهانی مجموعه تاریخی الموت، جایگاه این میراث شاخص ایرانی را در سطح بینالمللی بیش از پیش تثبیت میکند و میتواند زمینهساز توجه بیشتر به حفاظت، معرفی و توسعه گردشگری فرهنگی در این منطقه تاریخی باشد.
