همشهری آنلاین_فاطمه عسگری نیا: اما در شرایطی که احتمال تغییر وضعیت مدارس در طول سال تحصیلی همچنان وجود دارد، یک سؤال مهم برای خانوادهها باقی میماند: اگر مدارس چند ماه بعد دوباره غیرحضوری شوند، تکلیف هزینههایی که خانوادهها برای یک سال آموزش حضوری پرداخت کردهاند، چه خواهد شد؟
این سؤال برای خانوادههایی که فرزندشان در مدارس غیردولتی تحصیل میکند جدیتر است؛ خانوادههایی که علاوه بر شهریه آموزش، مبالغی را بابت سرویس ایابوذهاب، غذا، میانوعده، اردو، آموزش شنا و برنامههای فوقبرنامه پرداخت میکنند.
اگر قرار باشد بخشی از سال تحصیلی، آموزش به فضای مجازی منتقل شود، آیا مدرسه میتواند تمام این هزینهها را دریافت کند؟ جواب خانوادهها خیر است. در گفتوگوی همشهری با تعدادی از خانوادههایی که سال گذشته فرزندانشان در مدارس غیرانتفاعی ثبتنام شده بودند اعلام کردند:«هیچ هزینهای برنگشت!» البته برخیها هم میگویند که مدارس فقط هزینههای سرویس و غذا را وعده دادهاند که در سال تحصیلی آینده محاسبه کنند. وعدهای که حتی اگر عملی شود باز هم مشمول همه دانشآموزان بهخصوص دانشآموزان سال آخر پایههای تحصیلی نمیشود؛ چرا که دیگر عملا در آن مدرسه حضور ندارند که این هزینه بخواهد برای سال بعد محاسبه شود! مهدی شجاعی، پدر دانشآموز یکی از این مدارس میگوید: دخترم امسال در پایه ششم درس میخواند و سال تحصیلی آینده قرار است در مدرسهای دیگر و پایهای دیگر مشغول به تحصیل شود و مدرسه هم مدعی است هزینه سرویس و غذا صرفاً از هزینه سال بعد کسر میشود و خانوادهای که دانشآموزش سال بعد در مدرسه نیست چیزی نصیبش نمیشود!
تکلیف پول خدمات ارائه نشده چه شد؟
احمد محمودزاده، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی و توسعه مشارکتهای مردمی آموزش و پرورش، طی اردیبهشت امسال اعلام کرده که مدارس غیردولتی موظفند درباره مبالغ مازاد دریافتی از خانوادهها تعیین تکلیف کنند. او گفته بود هزینه خدماتی که از ۹اسفند ارائه نشده است، باید یا به خانوادهها بازگردانده یا در شهریه سال آینده محاسبه شود و مدارس موظفند این موضوع را حداکثر تا زمان ثبتنام سال تحصیلی آینده مشخص کنند.
محمودزاده در توضیح این موضوع میان 2نوع هزینه تفاوت گذاشته و گفته: یکی هزینههای مربوط به برنامه درسی و فوقبرنامههایی که آموزش آنها در فضای مجازی همچنان ادامه داشته و دیگری هزینههایی مانند سرویس، غذا، میانوعده، اردو و آموزش شنا که عملاً پس از تعطیلی مدارس ارائه نشدهاند.
بهگفته او، درباره خدماتی که همچنان به شکل مجازی ارائه میشوند، دریافت شهریه همچنان موضوعیت دارد؛ چرا که مدرسه در دوره غیرحضوری هم موظف به پرداخت حقوق معلمان، اجاره و سایر هزینههای آموزشی است و حتی آموزش مجازی نیز نیازمند صرف زمان و تولید محتواست. اما درباره خدماتی که اصلاً ارائه نشدهاند، تکلیف متفاوت است: اگر هزینه آنها قبلاً از خانواده دریافت شده باشد، مدرسه باید یا مبلغ را بازگرداند یا آن را در شهریه سال آینده لحاظ کند.
تجربه قبلی، پاسخ امروز را میخواهد
همین موضع میتواند مبنایی برای تعیین تکلیف هزینههای سال تحصیلی جدید باشد؛ اما یک تفاوت مهم وجود دارد. این بار خانوادهها از ابتدا با این تصور فرزندشان را ثبتنام کردهاند که سال تحصیلی به شکل حضوری برگزار خواهد شد و ممکن است برای کل سال، هزینه خدمات مختلف را نیز پرداخت کرده باشند.
اگر آموزش حضوری تا پایان سال ادامه پیدا کند، طبیعتاً مسئلهای ایجاد نمیشود اما اگر شرایط در میانه سال تغییر کند، باید از همین حالا روشن باشد که مبنای محاسبه و بازگرداندن هزینهها چیست و چه نهادی بر اجرای آن نظارت میکند.بهویژه آنکه همه پرداختیهای خانوادهها الزاماً شهریه آموزش نیست. بخشی از هزینهها مربوط به خدماتی است که ماهیت آنها کاملاً به حضور دانشآموز در مدرسه وابسته است؛ سرویس، غذای گرم، میانوعده، اردو و برخی کلاسهای عملی ازجمله این موارد هستند.
شهریه آموزش با هزینه خدمات یکی نیست
یکی از نکات مهم در این ماجرا، تفکیک شهریه آموزشی از هزینه خدمات است. اگر مدرسه در دوره غیرحضوری همچنان آموزش را به شکل مجازی ارائه کند، نمیتوان صرفاً بهدلیل آنلاین شدن کلاسها، تمام شهریه آموزشی را بلاوجه دانست؛ چرا که معلم همچنان تدریس میکند و مدرسه هزینههای خود را دارد.
اما درباره خدمتی که اصلاً ارائه نشده، وضعیت متفاوت است. خانوادهای که برای سرویس مدرسه پول پرداخت کرده اما دانشآموز چند ماه در خانه آموزش دیده، طبیعتاً باید بداند هزینه سرویس استفاده نشده چه سرنوشتی پیدا میکند. همانطور که محمودزاده نیز تأکید کرده، در چنین مواردی 2راه وجود دارد: بازگرداندن وجه یا محاسبه آن در شهریه سال بعد.
کوچ دانشآموزان از غیرانتفاعی به دولتی
در تازهترین گزارش منتشرشده در ۱۱شهریور ۱۴۰۵، عضو کمیسیون آموزش مجلس، محمدرضا احمدی سنگر، صراحتاً از کاهش استقبال خانوادهها از مدارس غیردولتی سخن گفته است. او اعلام کرده بخشی از مدارس غیردولتی در حال تعطیلی هستند و برخی دیگر فقط با تعداد محدودی کلاس فعالیت میکنند و همزمان از مشکلات خانوادهها برای انتقال فرزندشان از مدرسه غیردولتی به دولتی گفته است. در مقابل این صحبتها، مدیرکل آموزش و پرورش تهران گفته: درست است تراکم مدارس دولتی تهران از ۳۳.۵ نفر در سال قبل به ۳۱.۲ نفر کاهش یافته؛ اما این کاهش عمدتاً بهدلیل خروج اتباع و افزایش فضای آموزشی بوده و هنوز تراکم تهران بالاتر از میانگین شهرستانهای استان است؛ بنابراین باید گفت: مدارس دولتی تهران ظرفیت پذیرش دانشآموزانی را که ممکن است از غیردولتی خارج شوند ندارند.
دغدغهای فراتر از یک شهریه
در هفتههای اخیر، خانوادهها بارها با اخبار و اظهارنظرهایی درباره نحوه بازگشایی مدارس مواجه شدهاند؛ از احتمال غیرحضوری بودن مدارس گرفته تا تأکیدهای مکرر مسئولان آموزش و پرورش بر آغاز سال تحصیلی به شکل حضوری. بررسی اظهارات رسمی مسئولان نشان میدهد موضع فعلی وزارت آموزش و پرورش، آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ از اول مهر و به شکل حضوری است، اما مسئولان همزمان احتمال تغییر شیوه آموزش در صورت تغییر شرایط را منتفی ندانستهاند. برای بسیاری از خانوادهها، موضوع فقط چند میلیون تومان هزینه سرویس یا فوقبرنامه نیست. در شرایط اقتصادی فعلی، پرداخت یکجای شهریه و هزینههای جانبی مدرسه میتواند بخش قابلتوجهی از بودجه خانوار را درگیر کند. به همین دلیل، اگر قرار است مدارس امسال حضوری باشند، بهتر است تکلیف سناریوی احتمالی غیرحضوری شدن نیز از قبل روشن باشد؛ نه اینکه خانوادهها پس از تغییر وضعیت مدارس، تازه وارد مسیر مطالبه وجه و اختلاف با مدرسه شوند.
