همشهری آنلاین – گروه سیاسی: با وجود تشدید فشارهای اقتصادی دولت ترامپ علیه ایران، میلیاردها دلار از منابع مالی مرتبط با تهران همچنان هر سال از مسیر بانکهای آمریکایی عبور میکند؛ وضعیتی که به گفته مقامهای غربی و پژوهشگران، یکی از نقاط ضعف مهم کارزار واشنگتن برای قطع دسترسی ایران به نظام مالی جهانی است. والاستریتژورنال گزارش داد تهران با استفاده از بانکها و شرکتهای واسطه خارجی و شبکهای پیچیده از شرکتهای پوششی، بخشی از فعالیتهای مالی خود را در سازوکار بانکداری کارگزاری پنهان میکند. گزارش این رسانه آمریکایی را میخوانید:
دولت ترامپ در حالی فشار اقتصادی بر ایران را تشدید میکند که در کارزار خود برای قطع دسترسی جمهوری اسلامی به نظام مالی جهانی با یک نقطه ضعف غیرمنتظره روبهرو است: بانکهای خود آمریکا.
به گفته مقامهای غربی و پژوهشگران، هر سال میلیاردها دلار از منابع مالی ایران از طریق حسابهای تسویه در بانکهای آمریکایی جابهجا میشود؛ این در حالی است که تحریمهای آمریکا، اشخاص و نهادهای مشمول قوانین این کشور را از انجام تقریبا هرگونه فعالیت مالی مرتبط با تهران منع میکند.
چرا این اتفاق میافتد؟
ایران از طریق شرکای خارجی خود به این حسابها دسترسی پیدا میکند. این شرکای خارجی با بانکهای آمریکایی روابط بانکی دارند. این سازوکار بخشی از نظامی بیش از یک قرن قدمتدار به نام بانکداری کارگزاری (Correspondent Banking) است که به اتصال نظام مالی جهانی کمک میکند، اما در عین حال راههای متعددی برای نفوذ پنهانی ایران به این شبکه در اختیار تهران قرار میدهد.
تلاش برای مختل کردن این مسیر
دولت ترامپ اخیرا بانکهای خارجی را که تراکنشهای دلاری مرتبط با ایران را از طریق حسابهای کارگزاری در آمریکا پردازش میکنند، تحت فشار و نظارت بیشتری قرار داده است. مقامهای آمریکایی همچنین از بانکهای این کشور خواستهاند نظارت خود بر تراکنشهای مرتبط با ایران را افزایش دهند.
با این حال، شناسایی چنین تراکنشهایی دشوار است، زیرا ایران از شبکهای پیچیده از شرکتهای پوششی و روشهای دیگر برای پنهان کردن آنها استفاده میکند.
آخرین اقدامات
وزارت خزانهداری آمریکا در ۲۸ اوت (۶ شهریور ۱۴۰۵)، شعبه اماراتی یک بانک دولتی مصر را به عنوان یکی از موسسات مالی خارجی که به گفته واشنگتن به ایران برای دسترسی به نظام بانکی آمریکا کمک میکند، شناسایی کرد و گفت قصد دارد این موسسه را از این شبکه قطع کند.
این اقدام بخشی از عملیات جدید دولت ترامپ با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) است؛ کارزاری گسترده برای اعمال فشار مالی بر ایران با هدف وادار کردن تهران به دادن امتیاز و پایان دادن به درگیریهای خاورمیانه.
واشنگتن به رهبران کشورهای جهان هشدار داده است که روابط خود با ایران را قطع کنند؛ در غیر این صورت با تحریمهای ثانویه مواجه خواهند شد؛ یعنی خطر قطع کامل دسترسی آنها به نظام مالی مبتنی بر دلار آمریکا.
چه چیزی میتواند کمک کند؟
با این حال، برخی کارشناسان مالی معتقدند تلاشهای واشنگتن ممکن است تاثیر محدودی داشته باشد، مگر آنکه فشار بیشتری بر بانکهای آمریکایی برای بررسی دقیقتر روابط بانکداری کارگزاری خود وارد شود.
وزارت خزانهداری آمریکا سال گذشته اعلام کرد که در سال ۲۰۲۴ حدود ۹ میلیارد دلار از منابع مالی ایران را شناسایی کرده که از طریق بانکهای آمریکایی جابهجا شده است. برخی پژوهشگران مسائل ایران معتقدند اگر بانکهای آمریکایی فعالانهتر عمل کنند، میتوان این رقم را کاهش داد.
