به گزارش سرویس فرهنگی تابناک؛ سال تحصیلی جدید در اتریش در حالی آغاز شده که یکی از بحثبرانگیزترین قوانین این کشور نیز به مرحله اجرا رسیده است؛ قانونی که بر اساس آن دختران زیر ۱۴ سال اجازه ندارند در محیط مدرسه روسری یا پوششی را که سر را مطابق سنت اسلامی میپوشاند، بر سر داشته باشند.
این قانون که در سال ۲۰۲۵ به تصویب پارلمان اتریش رسید، از سپتامبر ۲۰۲۶ اجرایی شده است و مدارس این کشور باید نسبت به رعایت آن اقدام کنند. در صورت نقض مقررات، ابتدا موضوع از طریق گفتوگو با دانشآموز و خانواده پیگیری میشود و در صورت ادامه تخلف، امکان اعمال جریمه نیز وجود دارد.
قانون جدید اتریش چه میگوید؟
دختران مسلمان زیر ۱۴ سال در مدارس اتریش نمیتوانند از پوششی استفاده کنند که سر و موهای آنان را به شیوه اسلامی میپوشاند.
بر اساس مقررات جدید، دختران مسلمان زیر ۱۴ سال در مدارس اتریش نمیتوانند از پوششی استفاده کنند که سر و موهای آنان را به شیوه اسلامی میپوشاند. دولت اتریش هدف از تصویب این قانون را حمایت از دختران و جلوگیری از اعمال فشار بر آنان عنوان کرده است. مقامهای این کشور معتقدند مدرسه باید محیطی باشد که دانشآموزان در آن بدون فشار و با شرایط برابر تحصیل کنند.
با این حال، اجرای این قانون برای خانوادههای مسلمان به این معناست که دخترانی که به دلیل باور دینی خود حجاب دارند، در محیط مدرسه امکان استفاده از این پوشش را نخواهند داشت.
این نخستین ممنوعیت حجاب در اتریش نیست
موضوع ممنوعیت حجاب در مدارس اتریش سابقه دارد. در سال ۲۰۱۹، قانونی برای ممنوعیت پوشش سر مرتبط با ادیان یا دیدگاههای ایدئولوژیک در مدارس ابتدایی این کشور تصویب شد. این قانون یک سال بعد با رأی دادگاه قانون اساسی اتریش لغو شد.
دادگاه قانون اساسی اتریش در آن زمان اعلام کرد که مقررات موجود به شکل نابرابری اعمال میشود و بهطور مشخص در عمل دختران مسلمان را هدف قرار میدهد. با وجود این سابقه، دولت اتریش بار دیگر موضوع ممنوعیت حجاب در مدارس را مطرح کرد و این بار دامنه قانون جدید را برای دختران زیر ۱۴ سال در نظر گرفت.
حجاب؛ بخشی از باور دینی مسلمانان
برای مسلمانان، حجاب صرفاً یک پوشش ظاهری نیست؛ بلکه بخشی از باور و احکام دینی است. در آموزههای اسلامی، زن مسلمان پس از رسیدن به سن تکلیف موظف به رعایت حجاب در برابر نامحرم است. این حکم به معنای پوشاندن صورت یا استفاده از برقع نیست، بلکه پوشاندن مو و بدن و رعایت حدود پوشش شرعی را دربرمیگیرد.
بر همین اساس، حضور یک دختر مسلمان با حجاب در مدرسه بخشی از پایبندی او و خانوادهاش به اعتقادات دینی است. از این منظر، ممنوعیت قانونی حجاب تنها محدود کردن یک نوع پوشش نیست؛ بلکه میتواند مستقیماً بر امکان عمل به بخشی از باورهای دینی دانشآموزان مسلمان اثر بگذارد.
واکنش جامعه مسلمانان اتریش
منتقدان قانون معتقدند حمایت از دختران مسلمان نباید به قیمت محدود شدن امکان پایبندی آنان به باورهای دینی تمام شود
جامعه مسلمانان اتریش نسبت به قانون جدید اعتراض کرده است. جامعه اسلامی اتریش، IGGÖ، این ممنوعیت را مغایر حقوق اساسی و آزادی مذهبی دانسته و اعلام کرده است که موضوع را از مسیر حقوقی پیگیری خواهد کرد.
منتقدان قانون معتقدند حمایت از دختران مسلمان نباید به قیمت محدود شدن امکان پایبندی آنان به باورهای دینی تمام شود و ممنوعیت یکسان حجاب برای همه دختران زیر ۱۴ سال، تفاوت میان اجبار و انتخاب آگاهانه یک پوشش مذهبی را نادیده میگیرد. از سوی دیگر، دولت اتریش همچنان بر این باور است که قانون جدید برای حمایت از دختران و ایجاد شرایط برابر در محیط آموزشی ضروری است.
قانون اتریش و حقوق دختران مسلمان
اجرای این قانون، بحث درباره آزادی مذهبی و حقوق شهروندی مسلمانان در اتریش را بار دیگر به موضوعی جدی تبدیل کرده است. یک دختر مسلمان زیر ۱۴ سال که حجاب را مطابق باور دینی خود رعایت میکند، با اجرای قانون جدید دیگر امکان حضور با همان پوشش را در مدرسه نخواهد داشت. به همین دلیل، منتقدان معتقدند قانون جدید مستقیماً بر زندگی روزمره و امکان عمل به باورهای دینی بخشی از دانشآموزان مسلمان اثر میگذارد.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که اتریش از یک سو بر آزادیهای فردی و حقوق شهروندی تأکید دارد و از سوی دیگر، قانونی را اجرا میکند که استفاده از یکی از نمادهای مهم دینی مسلمانان را برای گروهی از دانشآموزان ممنوع میکند.
حمایت از دختران با حذف یک انتخاب دینی؟
مناقشه بر سر قانون جدید تنها به ممنوعیت یک پوشش در مدارس محدود نمیشود. اجرای این قانون، موضوع رابطه میان سیاستهای آموزشی، آزادی مذهبی و حقوق اقلیتهای دینی را نیز دوباره مطرح کرده است. برای خانوادهای که حجاب را بخشی از اعتقادات اسلامی میداند، ممنوعیت حجاب در مدرسه به معنای آن است که دخترش برای حضور در محیط آموزشی باید پوششی را کنار بگذارد که خانواده و خود او آن را بخشی از باور دینی خود میدانند.
به همین دلیل، مخالفان قانون میپرسند آیا حمایت از دختران مسلمان میتواند بدون محدود کردن حق آنان برای پایبندی به احکام دینی انجام شود یا خیر. این بحث اکنون با آغاز سال تحصیلی جدید وارد مرحله عملی شده است و نحوه اجرای قانون در مدارس میتواند بار دیگر پرونده حجاب را به عرصه حقوقی اتریش بکشاند.
آزمون تازه اتریش
اتریش در سالهای اخیر، از تنوع فرهنگی و هویتی در مدارس خود دفاع کرده، اما در برابر حجاب، ناگهان از «حمایت» و «آزادی» سخن میگوید. این رفتار گزینشی، اعتبار ادعاهای حقوق بشری این کشور را زیر سؤال میبرد. اتریش نمیتواند از یک سو برابری را ترویج کند و از سوی دیگر، یک گروه مذهبی را از نشان دادن باورهایش در مدرسه منع کند. این تناقض، دیر یا زود، پاسخ خود را خواهد گرفت.
