ایجاد پناهگاههای امن و استاندارد در تهران بهعنوان یکی از الزامات مدیریت بحران، نقشی تعیینکننده در حفظ جان شهروندان و تداوم کارکردهای حیاتی پایتخت در شرایط بحرانی دارد و دیگر نمیتوان آن را به آیندهای نامعلوم موکول کرد.
پایتخت بهعنوان مرکز سیاسی، اداری و جمعیتی کشور، نیازمند آمادگی کامل در برابر تهدیدات امنیتی و بحرانهای احتمالی است؛ چراکه هرگونه اختلال در تهران میتواند پیامدهایی گسترده برای کل کشور به همراه داشته باشد. پناهگاههای شهری با فراهمکردن فضایی امن، نقش مهمی در کاهش تلفات انسانی، حفظ آرامش عمومی و مدیریت مؤثر بحران ایفا میکنند و در عین حال نشانهای از برنامهریزی پیشگیرانه و مسئولیتپذیری حاکمیت در قبال جان شهروندان هستند.
اهمیت این زیرساختها به شرایط جنگی محدود نمیشود و پناهگاههای استاندارد میتوانند در بلایای طبیعی و حوادث غیرمترقبه نیز کارکردی چندمنظوره داشته باشند. سرمایهگذاری در این حوزه در واقع نوعی سرمایهگذاری بلندمدت برای امنیت ملی و افزایش تابآوری اجتماعی محسوب میشود؛ رویکردی که به کاهش هرجومرج، ساماندهی خدمات اضطراری و مدیریت بهتر شرایط بحرانی کمک میکند.
سید محمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به سه سناریوی مدیریت شهری برای تأمین پناهگاهها اعلام کرد که نخستین اقدام، احیا و بازسازی پناهگاههای دوران جنگ است که همچنان در دسترس قرار دارند. به گفته او، شهردار تهران به شهرداران مناطق دستور داده این فضاها شناسایی و آمادهسازی شوند.
به گفته آقامیری، سناریوی دوم استفاده از ساختمانهای دارای پارکینگ منفی است؛ بهگونهای که طبقات زیرین این ساختمانها در مواقع بحران بهعنوان پناهگاه مورد استفاده قرار گیرند. در همین راستا، شهرداری تهران در حال برنامهریزی برای تبدیل پارکینگهای زیرسطحی به پناهگاههای محلی است تا شهروندان در هر محله، مکان امن مشخصی برای شرایط اضطراری داشته باشند.
سناریوی سوم، استفاده از ظرفیت مترو بهعنوان پناهگاه است، هرچند این گزینه با ملاحظاتی همراه است. همه ایستگاههای مترو قابلیت تبدیلشدن به پناهگاه را ندارند و کمبودهایی مانند نبود سرویسهای بهداشتی در برخی ایستگاهها وجود دارد. به همین دلیل، قرار است در اطراف ایستگاههایی که امکان تجهیز کامل ندارند، فضاهای جایگزین پیشبینی شود.
لطفالله فروزنده، معاون شهردار تهران، نیز با تأکید بر آمادگی شهرداری در برابر تهدیدات، اعلام کرده است که مدیریت شهری پس از جنگ ۱۲ روزه، اقدامات جدی برای تقویت زیرساختهای ایمنی انجام داده و از نظر آمادگی، نگرانی خاصی وجود ندارد. او تأکید کرده که شهرداری تهران آمادگی صددرصدی برای مواجهه با شرایط بحرانی دارد.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، نیز اخیراً با اشاره به اهمیت ایمنسازی شهر، از برنامهریزی برای ساخت پارکینگهای زیرسطحی خبر داده که در مواقع بحران قابلیت تبدیلشدن به پناهگاه را خواهند داشت. به گفته او، هدف این است که شهروندان بدانند در هر محله، فضای امن مشخصی برای شرایط اضطراری وجود دارد و شهر بتواند با آمادگی کامل به بحرانها پاسخ دهد.
بر اساس این رویکرد، ایجاد پناهگاههای شهری در تهران نباید صرفاً واکنشی به تهدیدات مقطعی تلقی شود، بلکه لازم است بهعنوان بخشی ثابت از سیاستگذاری کلان شهری و امنیتی کشور در نظر گرفته شود؛ اقدامی که در هر شرایطی، سرمایهای ارزشمند برای جامعه و آینده کشور خواهد بود.
