تحلیل جامع نتایج ۱۱۳ کارآزمایی بالینی نشان میدهد که مکملهای کلاژن میتوانند به بهبود وضعیت پوست، کاهش دردهای مفصلی و تقویت عضلات کمک کنند، با این حال کیفیت پایین بسیاری از مطالعات موجود، تأیید قطعی اثرگذاری آنها را دشوار میسازد.
به گزارش لوح خبر، مکملهای کلاژن در سالهای اخیر به یکی از پرطرفدارترین محصولات در صنعت سلامت و زیبایی تبدیل شدهاند. با وعدههایی مبنی بر ایجاد پوستی شادابتر و مفاصلی سالمتر، این محصولات جایگاه ویژهای در سبد مصرفی بسیاری از افراد یافتهاند. اما پرسش اصلی اینجاست که آیا شواهد علمی کافی برای اثبات این ادعاها وجود دارد یا خیر؟ پژوهشگران دانشگاه آنگلیا راسکین (Anglia Ruskin University) در بریتانیا با بررسی نتایج ۱۱۳ کارآزمایی بالینی، به ارزیابی دقیقتری از این مکملها پرداختهاند که نتایج آن در نشریه جراحی زیبایی (Aesthetic Surgery Journal Open Forum) منتشر شده است.
کلاژن به عنوان پروتئینی حیاتی در بدن، نقش کلیدی در حفظ استحکام و کشسانی پوست، سلامت استخوانها و عضلات ایفا میکند. با بالا رفتن سن، تولید طبیعی این پروتئین در بدن کاهش مییابد که همین موضوع انگیزه اصلی استفاده از مکملها شده است. با این حال، تنوع محصولات موجود در بازار بسیار زیاد است. کلاژنها ممکن است از منابع حیوانی (گاو، خوک، مرغ) یا منابع دریایی (ماهی، صدف، چتر دریایی) استخراج شوند و یا حتی نمونههای کاملاً گیاهی (وگان) باشند. از دیدگاه علمی، کلاژنهای هیدرولیز شده یا شکستهشده که به زنجیرههای کوتاه تقسیم شدهاند، قابلیت جذب بسیار بالاتری در جریان خون دارند و راحتتر به بافتهای هدف میرسند.
این بررسی جامع که دادههای مربوط به حدود ۸ هزار شرکتکننده را تا مارس ۲۰۲۵ تحلیل کرده، تصویری نسبتاً مثبت اما مشروط ارائه میدهد. یافتهها حاکی از آن است که مصرف مکملهای کلاژن با بهبودهایی در آبرسانی و کشسانی پوست، کاهش دردهای آرتروزی و تقویت عضلانی همراه است. نکته حائز اهمیت این است که این اثرات معمولاً در استفادههای منظم و طولانیمدت بروز میکنند. با وجود این نتایج، کیفیت کلی تحقیقات موجود همچنان یک چالش جدی محسوب میشود. از ۱۶ مرور صورتگرفته، ۱۵ مورد دارای کیفیت پایین یا بسیار پایین ارزیابی شدهاند که ناشی از ضعف در روششناسی، گزارشدهی و محدودیت تعداد شرکتکنندگان در بسیاری از کارآزماییهاست.
افزون بر کیفیت مکمل، عوامل فردی و محیطی نقش تعیینکنندهای در اثربخشی این محصولات دارند. کیفیت خواب، رژیم غذایی، میزان قرارگیری در معرض نور خورشید، استعمال دخانیات و شرایط هورمونی هر فرد، مستقیماً بر روند پیری پوست و واکنش بدن به مکملها تأثیرگذار است. در مجموع، شواهد موجود نشان میدهد که مکملهای کلاژن فراتر از محصولات تبلیغاتی و بیاثر عمل میکنند و فواید عملی در سلامت پوست و مفاصل دارند؛ با این حال، برای درک دقیقتر سازوکار اثرگذاری و شناسایی گروههایی که بیشترین بهره را از آنها میبرند، به مطالعات استاندارد و دقیقتری نیاز است.
