تیروئید غدهای پروانهایشکل در جلوی گردن است که با ترشح هورمونهای حیاتی، نقش مهمی در تنظیم سوختوساز، ضربان قلب و سطح انرژی بدن دارد و اختلال در عملکرد آن میتواند علائم گستردهای ایجاد کند.
تیروئید در جلوی گردن و روی نای قرار دارد و هورمونهایی تولید میکند که بسیاری از فرآیندهای حیاتی بدن از جمله مصرف انرژی، تنظیم وزن و عملکرد قلب را کنترل میکنند. مشکلات تیروئید بهطور قابل توجهی در زنان شایعتر از مردان است و بر اساس آمار، حدود یک نفر از هر هشت زن در طول زندگی خود به نوعی از اختلالات تیروئید مبتلا میشود.
شایعترین اختلالات تیروئید شامل کمکاری تیروئید و پرکاری تیروئید است. کمکاری تیروئید زمانی رخ میدهد که این غده هورمون کافی تولید نکند و در نتیجه فعالیتهای بدن کند شود. از علائم رایج آن میتوان به احساس سرما، خستگی زودرس، خشکی پوست، یبوست، کاهش تمرکز و حافظه، افسردگی، افزایش وزن، بالا رفتن کلسترول خون، ضعف عضلانی، نازک شدن موها و گرفتگی صدا اشاره کرد.
در مقابل، پرکاری تیروئید زمانی ایجاد میشود که غده تیروئید بیش از حد هورمون ترشح کند. تشخیص این اختلال گاهی دشوار است، زیرا علائم آن میتواند شبیه بیماریهای دیگر باشد. افزایش اشتها همراه با کاهش وزن ناگهانی، تپش یا نامنظم شدن ضربان قلب، اضطراب و تحریکپذیری، لرزش دستها، تعریق زیاد، اختلال در خواب، حساسیت به گرما، افزایش دفعات اجابت مزاج، تغییرات قاعدگی، خستگی عضلانی، نازک شدن پوست و شکننده شدن موها از جمله نشانههای شایع پرکاری تیروئید هستند. در برخی افراد نیز تورم در جلوی گردن به دلیل بزرگ شدن غده تیروئید دیده میشود.
در موارد نادر، پرکاری تیروئید میتواند باعث بروز بیماری چشمی تیروئید شود. این عارضه با علائمی مانند قرمزی و تورم چشمها، بیرونزدگی چشم، تاری یا دوبینی، اشکریزش، ناراحتی و حساسیت به نور همراه است و احتمال بروز آن در افراد سیگاری بیشتر گزارش شده است.
تشخیص اختلالات تیروئید معمولاً با آزمایش خون انجام میشود. برای کمکاری تیروئید، اندازهگیری سطح هورمونهای تیروئیدی و هورمون TSH اغلب کافی است. در صورت شک به پرکاری تیروئید، پزشک علاوه بر آزمایش خون، ممکن است معاینه بالینی مانند بررسی بزرگ شدن تیروئید، سرعت ضربان قلب و وجود لرزش دستها را انجام دهد. در برخی موارد، آزمایشهای تکمیلی مانند اسکن تیروئید با مواد رادیواکتیو یا تست جذب ید رادیواکتیو برای ارزیابی عملکرد غده توصیه میشود.
آگاهی از علائم کمکاری و پرکاری تیروئید و مراجعه بهموقع برای تشخیص، نقش مهمی در کنترل بیماری، پیشگیری از عوارض و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا دارد.
