یک متخصص زنان و زایمان با بیان اینکه حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از بارداریها به بارداری پوچ (بدون تشکیل قلب جنین) منجر میشوند، گفت: این نوع بارداری زمانی رخ میدهد که تخمک بارور میشود اما جنین بهصورت کامل رشد نکرده و قلب شکل نمیگیرد، در نتیجه بارداری بهصورت طبیعی متوقف میشود.
زهرا پناهی، متخصص زنان و زایمان، در گفتوگو با تأکید بر اهمیت انجام سونوگرافیهای اولیه در پنج تا شش هفتگی بارداری توضیح داد: در سونوگرافی واژینال از هفته پنجم و در سونوگرافی شکمی از هفته ششم میتوان وجود قلب جنین را مشاهده کرد. اگر در این بازه ضربان قلب دیده نشود، احتمال بارداری پوچ مطرح میشود.
علل و روند بارداری پوچ
دلیل اصلی بارداری پوچ معمولاً اختلالات ژنتیکی تخمک یا اسپرم است که مانع از شکلگیری طبیعی جنین میشود. در این موارد بارداری معمولاً بهصورت خودبهخود سقط میشود و بدن نیازی به درمان خاص ندارد، مگر در بارداریهای مکرراً پوچ که نیاز به بررسیهای تخصصی وجود دارد.
پناهی هشدار داد: در صورتی که یک مادر دو بار پشت سر هم بارداری پوچ را تجربه کند، باید آزمایشهای زیر انجام شود:
- بررسی ژنتیکی والدین
- ارزیابی رحم و مشکلات ساختاری
- آزمایشهای انعقادی و روماتولوژیک
- بررسی دیابت و آنتیبادیهای تیروئیدی
نقش سونوگرافی در پیگیری بارداری
به گفته این متخصص، نخستین سونوگرافی بین هفتههای ۶ تا ۸ بارداری انجام میشود تا مکان بارداری (رحمی یا خارجرحمی) و وجود قلب جنین مشخص گردد. پس از آن در:
- هفته ۱۲: سونوگرافی NT برای بررسی احتمال بیماریهای کروموزومی (مانند سندرم داون)
- هفته ۱۸: سونوگرافی ساختاری برای شناسایی ناهنجاریهای اندامی و مادرزادی
در صورت طبیعی بودن نتایج، نیازی به سونوگرافیهای اضافی نیست، مگر در موارد پرخطر یا سابقه سقطهای پیاپی.
غربالگری بارداری و تفسیر آن
پناهی تأکید کرد: غربالگری بارداری به هیچوجه به معنای وجود قطعی بیماری در جنین نیست؛ بلکه برای تخمین احتمال اختلالات کروموزومی مثل سندرم داون، ادواردز و پاتائو بهکار میرود.
فرآیند غربالگری شامل:
- سونوگرافی تخصصی در هفته ۱۱ تا ۱۴
- آزمایش خون مادر
- محاسبه ریسک نهایی بر اساس سن، نتایج آزمایش و دادههای نرمافزاری
در صورت بالا بودن ریسک، پزشک ممکن است نمونهبرداری از مایع آمنیوتیک (آمنیوسنتز) را برای تشخیص قطعی پیشنهاد دهد. با این حال، حتی در موارد غربالگری مثبت، جنین ممکن است کاملاً سالم باشد.
نکته پایانی
این متخصص زنان و زایمان یادآور شد که تصمیم برای سقط جنین تنها در شرایط خاص و با تأیید پزشکی قانونی ممکن است؛ آنهم زمانی که نقصهای شدید ژنتیکی یا ساختاری وجود داشته باشد که مانع از زندگی طبیعی نوزاد در آینده خواهد شد.
پناهی در پایان خاطرنشان کرد:
هدف از غربالگری بارداری، کمک به تشخیص زودهنگام مشکلات است، نه تصمیمگیری درباره ادامه یا قطع بارداری. پیگیری منظم و انجام سونوگرافیهای بهموقع، راهی مطمئن برای حفظ سلامت مادر و جنین است.
