شیوع دوباره ویروس نیپا در هند و مرگ دستکم دو نفر در ایالت بنگال غربی، زنگ خطر را برای کشورهای آسیایی به صدا درآورده و باعث شده کشورهایی مانند تایلند، مالزی و سنگاپور سطح هشدار و اقدامات غربالگری بهداشتی خود را افزایش دهند. این ویروس با نرخ مرگومیر بسیار بالا، بار دیگر توجه جامعه جهانی را به خود جلب کرده است.
ویروس نیپا یک بیماری ویروسی نادر اما بسیار خطرناک است که میتواند بین ۴۰ تا ۷۵ درصد مبتلایان انسانی را به کام مرگ بکشاند. این ویروس در گروه «هنیپاویروسها» قرار دارد و مانند ویروس هندرا، یک بیماری زئونوز محسوب میشود؛ به این معنا که قابلیت انتقال از حیوان به انسان را دارد.
راههای انتقال ویروس نیپا بهطور کلی به سه دسته تقسیم میشوند. نخست، تماس مستقیم با خفاشهای آلوده، بهویژه از طریق بزاق، ادرار یا مدفوع آنها. دوم، مصرف مواد غذایی آلوده، بهخصوص فرآوردههای نخل خرما که در برخی مناطق آسیا رایج است. سوم، انتقال انسان به انسان که معمولاً از طریق تماس با ترشحات بدن فرد آلوده در محیطهای خانگی یا بیمارستانی رخ میدهد و نسبت به دو مسیر دیگر شیوع کمتری دارد.
علائم بیماری ویروس نیپا معمولاً بهسرعت ظاهر میشوند و دوره نهفتگی آن بین ۴ روز تا ۳ هفته متغیر است. این بیماری میتواند بسیار شدید باشد و در بسیاری از موارد به عوارض کشنده منجر شود. ویروس نیپا ممکن است باعث ذاتالریه و مشکلات شدید تنفسی شود، اما خطرناکترین پیامد آن، درگیری سیستم عصبی مرکزی است.
از جمله علائم شایع ویروس نیپا میتوان به تب، تشنج، تنگی نفس، سردردهای شدید، کاهش یا از دست دادن هوشیاری، ناتوانی در حرکت اندامها، حرکات غیرارادی، و تغییرات ناگهانی رفتاری یا روانپریشی اشاره کرد. در برخی موارد، حتی افرادی که از مرحله حاد بیماری جان سالم به در میبرند، ممکن است سالها بعد با بازگشت آنسفالیت یا التهاب مغز مواجه شوند.
در حال حاضر، هیچ واکسن یا درمان قطعی برای ویروس نیپا وجود ندارد. با این حال، در استرالیا یک درمان آزمایشی به نام m102.4 در حال توسعه است. نتایج کارآزمایی بالینی فاز اول این دارو که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد، نشان داد که یک دوز واحد از آن در افراد سالم بهخوبی تحمل شده است. با وجود این، هنوز فاصله زیادی تا در دسترس قرار گرفتن یک درمان مؤثر و عمومی وجود دارد.
با وجود شدت بالای بیماری، کارشناسان معتقدند احتمال تبدیل شدن ویروس نیپا به بحرانی در مقیاس همهگیری COVID-19 کم است. دلیل اصلی این موضوع، انتقالپذیری پایینتر آن از انسان به انسان و وابستگی بیشتر شیوع به تماس با حیوانات یا مواد غذایی آلوده است. با این حال، در صورت سفر به مناطق درگیر و بروز علائم مشکوک، اطلاع دادن دقیق زمان و محل سفر به پزشک اهمیت حیاتی دارد.
