پژوهشگران معتقدند خوابگردی برخلاف تصور عموم نه یک سازوکار تکاملی، بلکه یک نقص در سیستم خواب انسان است که به دلیل تغییر محیط خواب نیاکان ما از ارتفاع به سطح زمین، همچنان در جمعیت باقی مانده است.
به گزارش لوح خبر، خوابگردی یکی از رفتارهای مرموزی است که قرنها ذهن انسان را به خود مشغول کرده؛ پدیدهای که در آن فرد بدون بیداری کامل از رختخواب برمیخیزد، راه میرود و حتی کارهای پیچیده انجام میدهد، اما پس از هوشیاری کامل، هیچ خاطرهای از این اقدامات ندارد. بررسیها نشان میدهد حدود پنج درصد از کودکان و نزدیک به ۱.۵ درصد از بزرگسالان حداقل یک بار در زندگی دچار این وضعیت شدهاند.
دانشمندان تا به امروز نمونهای از خوابگردی واقعی و پیچیده را در سایر جانوران ثبت نکردهاند. اگرچه سگها یا گربهها ممکن است هنگام خواب حرکات اندامی داشته باشند، اما برخاستن و حرکت هدفمند در محیط، پدیدهای منحصر به انسان محسوب میشود.
دیوید سامسون (David Samson)، انسانشناس تکاملی دانشگاه تورنتو (University of Toronto)، علت این موضوع را در نحوه خوابیدن نیاکان ما جستوجو میکند. به گفته او، خوابگردی در مرحله خواب عمیق غیر REM رخ میدهد؛ زمانی که بخشهای حرکتی مغز فعال هستند اما نواحی مربوط به حافظه و آگاهی همچنان در وضعیت خواب به سر میبرند. نتیجه این وضعیت این است که بدن فرد در محیط خانه حرکت میکند، در حالی که ذهن او کاملاً خواب است.
دلیل باقی ماندن این ویژگی در انسان به تغییرات محیطی بازمیگردد. در حالی که بیشتر نخستیها مانند گوریلها و شامپانزهها روی درختان میخوابند و خوابگردی برای آنها به معنای سقوط و مرگ حتمی است، انسانهای اولیه با پناه گرفتن در غارها و خوابیدن در کنار آتش، محیطی امنتر برای استراحت ایجاد کردند. این امنیت باعث شد فشار انتخاب طبیعی برای حذف این ویژگی کاهش یابد؛ پدیدهای که دانشمندان آن را «انتخاب طبیعی تضعیفشده» (Relaxed natural selection) مینامند.
ژنتیک نیز نقش پررنگی در انتقال این ویژگی دارد و وجود سابقه در والدین، احتمال خوابگردی فرزندان را به شدت افزایش میدهد. علاوه بر عوامل ارثی، محرکهایی نظیر کمخوابی، استرس شدید، تب، مصرف الکل و اختلالاتی مانند آپنه خواب نیز میتوانند احتمال بروز این رفتار را در افراد مستعد تشدید کنند.
